Ik ben doodnerveus

...want mijn nieuwe album is er opeens.

Ja, niet helemaal opeens natuurlijk. Integendeel zelfs. Dit album had een lange, bochtige aanloop, waar ik verschillende keren op het punt stond de handdoek in de ring te gooien. Maar daarover heb ik eerder al veel geschreven, dus daar zal ik je nu niet mee lastigvallen. Ik wil het over iets anders hebben.

Al zolang als ik me kan herinneren maak ik dingen, en sta ik op podia, en inmiddels ben ik daar zo aan gewend dat ik 90% van de tijd geen enkele twijfel of nervositeit ervaar wanneer ik een podium op stap of iets de wereld in stuur. Maar die overige 10%, die verdwijnt nooit. Enerzijds zijn er zenuwen die soms bij de kleinste, onbenulligste en makkelijkste optredens opeens opspelen terwijl ik ze niet had verwacht (en ik ze ook niet kan plaatsen). Dit soort random zenuwen zijn irritant omdat ze onvoorspelbaar zijn, maar maken ook dat ik scherp blijf: ik bereid me (bijna) altijd goed voor, omdat ik weet dat ik misschien nerveus word - en juist dan heb ik mijn voorbereiding extra hard nodig.

Dan zijn er nog de zenuwen voor optredens die moeilijk, nieuw of belangrijk zijn - en vaak een combinatie van die drie. Als ik op Lowlands sta, bijvoorbeeld. Of als ik voor het eerst een nieuwe set speel, en ik hoop en bid dat ik mijn teksten niet vergeet, en dat alle techniek werkt. Aan dat soort momenten gaan dagen (soms weken) vooraf waarin ik elke nacht droom dat ik het podium van het Concertgebouw op wordt geduwd met de boodschap dat ik een opera moet zingen. Ik droom dan dat ik maandenlang niet heb zitten opletten tijdens de repetities en dat ik door de mand ga vallen omdat ik echt bij God niet weet wat ik moet zingen. Die zenuwen zijn van het soort waardoor ik niet wil eten en ik echt onhebbelijk chagrijnig word.

Maar misschien wel de allerrrvervelendste zenuwen heb ik op momenten die belangrijk zijn, maar ik zelf geen controle heb over de uitkomst. Dat merkte ik voor het eerst toen ik compositie studeerde, en ik tijdens premières van mijn eigen stukken zelf niet op het podium stond, maar ergens in de zaal zat. Ik kon alleen maar hopen dat de musici op het podium mijn stuk goed uitvoerden, en ik kon niks bijdragen en niet ingrijpen. Ik ging kapot van de zenuwen en vond het moeilijk om te genieten van het feit dat mijn stuk werd uitgevoerd, terwijl dat echt te gek is natuurlijk.

Tegenwoordig heb ik dat soort zenuwen op momenten waarop iets wat ik gemaakt heb het daglicht ziet. Wanneer een roman waaraan ik jarenlang werkte uitkomt, en ik vanaf dat moment alleen nog kan afwachten of het gerecenseerd gaat worden (en hoe), of mensen het gaan lezen, wat ze ervan vinden… ik vind niks zo frustrerend als machteloos toekijken zonder actie te kunnen ondernemen. Ik wil op de hoogste toren gaan staan en hard roepen over mijn werk, maar dat is niet hoe het werkt. Je moet je handen ervan af trekken, het laten gaan: het is nu van het publiek, je kunt je beter afzijdig houden. Op het moment dat de ontvangst positief is en er gebeuren mooie dingen, dan is dat niet erg: dan surf je op een golf van liefde en aandacht. Maar wanneer je werk in een zwart gat verdwijnt, dan is dat echt heel erg moeilijk, vind ik.

De release van een album is ook zo’n moment. De muziek is er, en of men gaat luisteren, of het op de radio gedraaid gaat worden, of het echt tot leven komt en mensen raakt - daar heb ik geen invloed meer op. Ik kan alleen maar hopen dat de muziek haar weg vindt naar mensen, dat het ergens beklijft, ik kan moeilijk langs de deuren gaan om het mensen op te dringen. En dus ben ik nerveus, omdat ik niks kan doen. Ik weet inmiddels ook hoe ik daar het beste mee kan omgaan: mezelf afleiden, niet de hele dag online zijn, en elke keer dat er iets moois gebeurt of terugkomt: het vieren. Maar goed: dat is de theorie. De praktijk is toch dat ik al de hele week buikpijn heb. En nu is het zover.

Mocht je benieuwd zijn: mijn album heet Ultraviolet en is overal te streamen. Ik ben ontzettend benieuwd wat je ervan vindt. En dan ga ik nu even mezelf afleiden met een lange sessie bij de fysio.

foto: Philine van den Hul