Gynaecologen

...zouden meer moeten doen dan in je baarmoeder graven

Korte geschiedenis van mijn anticonceptie-carrière: na talloze pillen geprobeerd te hebben zonder veel succes (bijwerkingen, depressies, nog zwaardere menstruatie) liet ik op mijn 22e voor het eerst een spiraaltje (Mirena) plaatsen. Het plaatsen zelf was de totale hel: ik viel direct flauw van de pijn en bracht nog ettelijke uren door op de behandeltafel van de huisarts omdat ik steeds weer mijn bewustzijn verloor. Echter: de werking van het ding was direct fantastisch. Door de hormonen heb ik geen heftige cyclus meer, en behalve dat dat lichamelijk veel rust geeft (elke week 4 dagen ziek van de pijn is niet superchill) is het mentaal ook een doorbraak. Na 30 jaar depressies weet ik namelijk dat hormonale schommelingen mijn allergrootste trigger zijn (hallo, zwangerschapsdepressie), en elke trigger die ik onder controle heb is een enorme vooruitgang in de levenskwaliteit van mijzelf en mijn naasten.

So far, so good.

Inmiddels zit ik aan mijn vijfde spiraaltje, maar de afgelopen maanden begon ik weer ongesteld te worden. Ik overlegde met de huisarts, een vrouw met wie ik een uitstekende band heb, en die mijn problematiek als geen ander kent. Samen besloten we dat, hoewel ik mijn spiraaltje prima nog zou kunnen laten zitten (die werkt ook zonder de hormonale werking), het voor mijn mentale gezondheid handiger is om ‘m te vervangen. En dan wel in het ziekenhuis, waar het onder plaatselijke verdoving kan, zodat ik niet hoef flauw te vallen van de pijn.

Want waarom vinden we dat eigenlijk normaal, dat vrouwen flauwvallen van de pijn?

Nou goed, deze week kon ik meteen terecht op het spreekuur van de gynaecoloog. Ik nam Bram mee voor de zekerheid, niet omdat ik zelf niet mijn verhaal kan doen, maar wel omdat ik het altijd fijn vind om achteraf te kunnen nabespreken wat er zojuist besproken is - gesprekken met specialisten gaan soms razendsnel en ik onthoud niet altijd alles even goed.

De gynaecoloog was een vrouw van mijn eigen leeftijd, die nog voor ze ging zitten zei dat ze nog wel even wilde praten over mijn keuze voor het vervangen van mijn spiraaltje, want, zo zei ze: “Het is hier niet gewoon u vraagt, wij draaien natuurlijk.”

Sure, advies van een expert kan nooit kwaad.

Ze keek even vluchtig op haar scherm en concludeerde dat ik inmiddels aan mijn zesde spiraal toe ben. Ze legde uit dat je een spiraal tegenwoordig 10 jaar mag laten zitten, als je er geen last van hebt. Ik legde uit dat de hormonale werking voor mijn mentale gezondheid vrij essentieel is, en dat ik daarom in samenspraak met huisarts en psychiater deze afweging hebt gemaakt.

“Als je tot je 52e een cyclus blijft houden moet je in dit tempo nog vier keer een nieuwe Mirena,” zei ze, “Dat is echt erg veel.”

Ik was verbaasd. Hoezo is dat veel? Ik bedoel: vier keer een kleine ingreep waardoor ik nog anderhalf decennium hormonaal (en dus mentaal) stabiel ben? Lijkt mij een relatief kleine kostenpost, als je het afzet tegen het alternatief. Crisisdienst, opnames en aanverwante zaken zijn echt een stuk duurder dan vier spiraaltjes. En ook: hoezo moet dit een financiële afweging zijn? Totaal bizar. Maar ik zei niets, ik knikte minzaam en hield mijn mond. De gynaecoloog ratelde door en wierp haar handen in de lucht.

“Maar ja, als een psychiater dit soort dingen begint te zeggen dan kan ik natuurlijk niks meer, hè? Dan is het einde discussie.”

Het gevoel bekroop me dat ik een zeurende klant was die met een belachelijke servicevraag terug naar een winkel was gekomen. Zo’n Karen waar iedereen het liefst geinige TikToks over maakt.

“Dan even over die verdoving. Dat kan natuurlijk allemaal hier in het ziekenhuis, maar de vraag is of je het moet willen,” ging de gynaecoloog verder. Ze legde uit dat er voor verdoving een lange wachtlijst is, dat je niet zelf mag rijden, dat je er nog even verward van kan zijn… alsof ze me ervan af wilde praten. Ik legde nogmaals uit dat ik niet graag flauwval van de pijn, omdat dat, nou ja, nogal veel pijn doet.

“Tja, in principe is flauvallen medisch gezien niet schadelijk,” zei de gynaecoloog. “Maar goed, huisartsen hebben er geen tijd voor, dus die gooien het hier over de schutting.”

Nu, twee dagen later, breek ik nog steeds mijn hoofd over de vraag waarom het nut van een medische ingreep alleen wordt afgemeten aan geld en medische noodzakelijkheid. Zoveel pijn hebben dat je flauwvalt is misschien niet schadelijk, maar is het daarmee ook wenselijk? Zouden mannen die zich willen laten steriliseren hun zaadleiders laten doorbranden zonder verdoving als dat onschadelijk en goedkoper zou zijn? Me dunkt van niet.

Uiteindelijk kreeg ik waar ik voor kwam: ik mag een spiraal laten zetten met een roesje, al moet ik daar wel nog maanden op wachten - want het heeft geen medische prioriteit. Maar de laatdunkende houding van de gynaecoloog was als een klap in mijn gezicht.